Olağan dönemlerde, Noel öncesi kasım ve aralık aylarında yoğunlaşan denizyolu taşımaları, dünya ekonomisindeki yavaşlamayla birlikte rekor düşük seviyelere geriledi. Drewry Dünya Konteyner Endeksi, 17 Kasım haftasında 2591’e geriledi. Bu seviye, endeksin rekoru gördüğü Eylül 2021’e göre yüzde 75 oranında düşüşü ifade ediyor. MSC, Maersk ve Zim gibi dünyanın önde gelen konteyner operatörleri sefer iptallerini artırıyor. Navlun izleme platformu Project44, operatörlerin Transatlantik seferlerinin üçte ikisini, Transpasifik seferlerinin ise yarısından fazlasını iptal edeceğini öngörüyor.

Küresel ekonomideki yavaşlamaya bağlı olarak navlunda sert düşüş sürerken, operatörler, mevcut navlun seviyesini korumak için rekor sayıda sefer iptaline gidiyor. Project44'e göre, aralık ayının ilk iki haftasında, Transatlantik ve Transpasifik’te ortalama sefer iptali seviyesinin yüzde 46'ya yükseleceği, Asya'dan Avrupa'ya ticarette ise bu oranın yüzde 33 olacağı öngörülüyor.

Konteyner operatörleri, taşıma hacimleri açısından büyük hayal kırıklığı yaşadıkları Noel öncesinde, navlundaki düşüşü önlemek için rekor sayıda sefer iptaline hazırlanıyor. Dünyanın en büyük iki konteyner denizcilik devi MSC ve Maersk’ün yanı sıra bir diğer büyük oyuncu Zim de sefer iptallerini gündeme aldı. Söz konusu armatörlük şirketlerinin Noel öncesi dönemde Transatlantik seferlerinin üçte ikisini, Transpasifik seferlerinin ise yarısından fazlasını iptal edeceği açıklandı. Navlun izleme platformu Project44'ün verilerine göre, bu da Avrupa'dan Asya'ya olan ticaret hattının yüzde 38'ine karşılık geliyor.

Olağan dönemde, Noel öncesi kasım ve aralık, deniz taşımacılığında en yoğun aylar. Küresel ekonomide yaşanan yavaşlama nedeniyle bu yıl sezon çok zayıf geçiyor. Özellikle Asya’dan Avrupa’ya olan taşımacılıkta büyük kayıp yaşanıyor. Bu da pandemi döneminde elde ettikleri tarihi karlılıkları, dev filo yatırımlarına harcayan konteyner operatörlerinde büyük hayal kırıklığı yarattı.

Navlunda düşüş hızlandı

Konteyner krizinin gündeme geldiği pandemide tarihi rekorlar kırarak 15 bin dolar seviyelerine çıkan Uzakdoğu-Avrupa navlunu, Rusya-Ukrayna savaşının küresel ekonomide yarattığı etkilere bağlı olarak, düşüşe geçmişti. Özellikle küresel resesyon çanlarının çaldığı son haftalarda navlunda düşüş hızlandı. Drewry Dünya Konteyner Endeksi’ne göre, 18 Kasım 2021 tarihinde 40’lık konteyner navlunu 9 bin dolar seviyelerindeyken 19 Kasım’da 2 bin 500 dolara kadar geriledi. Drewry’nin endeksinde, özellikle 15 Eylül’den sonra navlundaki düşüşün hızlandığı görülüyor. 15 Eylül’de 4.900 olan 40’lık konteyner navlu, 17 Kasım’da 2.500’e kadar geriledi. Freightos Baltic Index'e göre, Asya'dan ABD'nin Batı Kıyısı'na olan hatta 40’lık konteyner navlunu geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 80 daha düşük gerçekleşerek TEU başına 2.676 dolar oldu. Asya'dan ABD Doğu Kıyısı'na (USEC) ise navlun 40’lık konteyner için 5.411 dolar, Asya'dan Kuzey Avrupa'ya da konteyner başına 4.204 dolar oldu.

Navlundaki bu sert düşüş, dünyanın önde gelen hat operatörlerinin önümüzdeki haftalarda kapasiteyi sınırlamak için daha fazla sefer iptali açıklamasıyla sonuçlandı. AP-Moller Maersk, Mediterranean Shipping Company (MSC) ve Zim, Vietnam ile USEC arasındaki bir servisini geçici olarak askıya alacağını duyurdu. Bu servisin tamamı Zim tarafından sağlanan 5.100 TEU’dan 6.650 TEU’ya kadar olan 10 gemiyle 10 haftada gerçekleşiyordu. Maersk ile birlikte bu servise ortak yükleme yapan MSC, ring seferin Asya-USEC hattındaki yavaşlayan talebe uygun olarak kapasiteyi ayarlamak için kapatıldığını söyledi. 2M (Maersk-MSC) ortakları ayrıca, Asya'dan Kuzey Avrupa'ya ticarette ek boş seferler açıkladı. İki taşıyıcı, 16.652 TEU’luk MSC Londra ve 17.800 TEU’luk Edith Maersk'in ay sonunda seferlerini iptal edecek. MSC yetkilileri, bu adımın kapasiteyi Asya'dan Avrupa'ya ticarette yavaşlayan talep doğrultusunda ayarlamak için gerekli olduğunu vurguladı. Maersk ise bu hamleyi küresel talepte öngörülen azalmaların bir sonucu olarak ağı dengeleme çabası olarak değerlendirdi.

En fazla iptal Transpasifik’te

Danimarkalı analist Sea-Intelligence'a göre, en fazla sefer iptali, Transpasifik’te yaşandı. Asya'dan Avrupa'ya olan iptaller ise Transpasifik’e göre daha az gerçekleşti. Project44'e göre, aralık ayının ilk iki haftasında, Transatlantik ve Transpasifik’te ortalama sefer iptali seviyesinin yüzde 46'ya yükseleceği, Asya'dan Avrupa'ya ticarette ise bu oranın yüzde 33 olacağı öngörülüyor.

“Denizde kartlar yeniden karılıyor”

Project44 Başkan Yardımcısı Josh Brazil, "Küresel tedarik zincirinin normalleşmesine tanık oluyoruz. Piyasa tekrar nakliyecinin avantajına dönerken, konteyner operatörleri için kartlar yeniden karılıyor” dedi.

Kaynak: Ekonomim.com - Aysel Yücel